China heeft decennia besteed aan het planten van een enorme gordel van bomen door zijn noordelijke droge gebieden, en het lijkt te werken. De zogenaamde Groene Grote Muur heeft de opmars van de Gobi-woestijn vertraagd, een verschuiving die wetenschappers echt maar kwetsbaar noemen.
Een muur van bomen, boom voor boom gebouwd
Het project, officieel bekend als het Three North Shelterbelt Program, begon in 1978. Het strekt zich uit over ongeveer 4.000 kilometer van Xinjiang in het westen tot Heilongjiang in het oosten. Arbeiders hebben miljarden bomen geplant over een gebied groter dan Frankrijk, met soorten zoals populier en wilg die kunnen overleven in droge grond. Het doel was om te voorkomen dat de Gobi-woestijn landbouwgrond en dorpen zou opslokken, een probleem dat Noord-China al generaties lang plaagt.
Gemeenschappen in de regio hebben de verandering gevoeld. Zandstormen, ooit een wreed lentebitueel, komen minder vaak voor. Boeren in Binnen-Mongolië en Gansu melden dat hun velden niet langer bedolven worden onder verschuivend zand. De regering heeft het programma gevierd als een overwinning op woestijnvorming, en satellietbeelden laten een duidelijke groene band zien waar eerder kale grond domineerde.
Wetenschappers zien vooruitgang, maar geen permanente oplossing
Onderzoekers die de regio bestuderen, zeggen dat de winst echt maar onvolledig is. De bomen hebben de bodem gestabiliseerd en winderosie verminderd, maar ze verbruiken ook grote hoeveelheden water. In sommige gebieden concurreren de aangeplante bossen nu met natuurlijke vegetatie om schaars grondwater. Wetenschappers waarschuwen dat als klimaatverandering meer droogte brengt, de bomen zelf kunnen afsterven, waardoor het land slechter achterblijft dan voorheen.
Een ander punt van zorg is dat het programma zich heeft gericht op snelgroeiende soorten in plaats van inheemse planten. Monocultuur-bossen zijn minder veerkrachtig tegen plagen en ziekten. Sommige onderzoekers stellen dat een mix van struiken en grassen, die minder water gebruiken, een betere langetermijnstrategie kan zijn. De strijd tegen woestijnvorming, zeggen ze, is geen eenmalige veldslag maar een doorlopend proces dat constante aanpassing vereist.
Waarom dit verder reikt dan China
De Groene Grote Muur is een van de grootste ecologische technische projecten op aarde. Het succes of falen ervan zal invloed hebben op hoe andere landen landherstel aanpakken. China heeft zijn technieken gedeeld met landen in Afrika en Centraal-Azië die met vergelijkbare bedreigingen door oprukkende woestijnen kampen. Maar de ervaring dient ook als waarschuwing: bomen planten is geen wondermiddel. Zonder zorgvuldig beheer en een realistisch beeld van klimaatgrenzen kan zelfs de bestbedoelde groene muur barsten vertonen.
