Een dag voordat een muur van ijs, rots en modderig water door Himalaya-dalen langs de grens tussen Nepal en China raasde, besprak Dipesh Chapagain met een collega hoe verwoestend zo'n ramp zou kunnen zijn. De volgende ochtend werd zijn grootste angst werkelijkheid. Een enorme uitbarsting van een gletsjermeer overspoelde de regio, tientallen doden achterlatend en hele dorpen bedolven onder puin.
Een voorspelde catastrofe slaat toe zonder waarschuwing
De overstroming kwam van een gletsjermeer hoog in de Himalaya, dat doorbrak nadat een stuk ijs erin was gestort. De resulterende stroom van water en sediment raasde door steile dalen, waarbij bruggen, huizen en landbouwgrond werden verwoest. Bewoners hadden weinig tijd om te vluchten, want het water arriveerde binnen enkele uren na de eerste ijsval.
Waarom deze overstroming anders is dan eerdere rampen
Nepal heeft vaker overstromingen van gletsjermeren meegemaakt, maar deze was bijzonder dodelijk vanwege de omvang en snelheid. Het meer was jarenlang gegroeid door smeltend ijs en wetenschappers hadden het als een hoogrisicolocatie aangemerkt. Toch was er geen vroegwaarschuwingssysteem en maakte de afgelegen ligging reddingsoperaties uiterst moeilijk. Dorpelingen beschreven een luid gerommel te hebben gehoord voordat het water kwam, maar toen was het al te laat om te ontsnappen.
De ramp heeft lokale gemeenschappen die generaties lang met de dreiging van overstromingen hebben geleefd, diep geschokt. Veel families verloren alles, inclusief vee en opgeslagen oogst, vlak voor het oogstseizoen. De Nepalese regering heeft een hulpoperatie opgezet, maar de toegang tot de getroffen gebieden blijft moeilijk vanwege beschadigde wegen en bruggen.
Een grimmige nieuwe realiteit voor berggemeenschappen
Deze overstroming is geen op zichzelf staande gebeurtenis. In de hele Himalaya smelten gletsjers in een versneld tempo, waardoor honderden instabiele meren ontstaan die elk moment kunnen doorbreken. Wetenschappers en hulpverleners waarschuwen al jaren dat dergelijke rampen vaker zullen voorkomen naarmate het klimaat opwarmt. De mensen die in deze dalen wonen, staan nu voor een keuze: zich aanpassen aan een nieuw normaal van dodelijke overstromingen of hun voorouderlijke huizen verlaten.
De tragedie langs de grens tussen Nepal en China is een harde herinnering dat de effecten van een opwarmende planeet geen verre voorspellingen zijn. Ze gebeuren nu, in realtime, en ze treffen eerst de meest kwetsbare gemeenschappen ter wereld. Terwijl de Himalaya blijft smelten, is de vraag niet of er nog een overstroming komt, maar wanneer en waar.
