Migrerende zoetwatervispopulaties zijn sinds 1970 met 81 procent gedaald, een schokkende afname die groter is dan het verlies bij zowel land- als zeedieren. Een nieuwe wereldwijde beoordeling, gepubliceerd in mei 2026, wees uit dat 65 procent van deze vissoorten nu met uitsterven wordt bedreigd. De bevindingen komen van de Living Planet Index for Migratory Freshwater Fish, een samenwerking tussen de World Fish Migration Foundation, de Zoological Society of London en andere onderzoeksgroepen.
Een rivier vol problemen: dammen, overbevissing en klimaatverandering
De studie analyseerde gegevens van 1.864 populaties van 284 migrerende zoetwatervissoorten over de hele wereld. De grootste oorzaak van de achteruitgang is de aanleg van dammen. Dammen blokkeren migratieroutes die vissen al duizenden jaren gebruiken om paaigebieden te bereiken. Overbevissing is de op een na meest voorkomende bedreiging, gevolgd door vervuiling en klimaatverandering. De onderzoekers merkten op dat de snelheid van de achteruitgang de afgelopen decennia is versneld, zonder tekenen van vertraging.
Waar de verliezen het hardst aankomen
Zuid-Amerika en Europa zagen de grootste dalingen. In Zuid-Amerika daalden de populaties met 91 procent. Europa noteerde een daling van 75 procent. De stroomgebieden van de Amazone, de Mekong en de Donau behoorden tot de zwaarst getroffen. De gouden dorado, een gewilde sportvis in Argentinië en Brazilië, is verdwenen uit delen van de Paraná-rivier na de aanleg van een dam. De Europese paling, die van zoetwaterrivieren naar de Sargassozee migreert om te paaien, is sinds 1980 met 90 procent afgenomen. Lokale gemeenschappen die afhankelijk zijn van deze vissen voor voedsel en inkomen voelen de gevolgen direct. In Cambodja was de Mekong-reuzenmeerval ooit een belangrijke eiwitbron voor dorpen langs de rivier. Nu is hij ernstig bedreigd.
Een klein venster voor actie
De auteurs van het rapport zeggen dat de situatie urgent maar niet hopeloos is. Ze wijzen op succesvolle herstelprojecten in de Verenigde Staten en Europa waar het verwijderen van dammen ervoor heeft gezorgd dat vispopulaties zich konden herstellen. In de Penobscot River in Maine hielp het verwijderen van twee dammen bij het herstel van Atlantische zalm en rivierharing. In Finland zorgde het herstellen van rivierconnectiviteit voor een toename van de beekforel. De onderzoekers pleiten voor een wereldwijde doelstelling om tegen 2030 250.000 kilometer aan vrijstromende rivieren te herstellen. Ze bevelen ook strengere handhaving van visserijregels en beter beheer van waterwinning aan. Zonder deze maatregelen, waarschuwt het rapport, zouden veel van de migrerende zoetwatervissoorten ter wereld binnen enkele decennia kunnen verdwijnen.
