NASA wil buitenaardse continenten in kaart brengen met lichtgolven

NASA werkt aan een manier om continenten in kaart te brengen op planeten die om andere sterren draaien. De techniek, optical very long baseline interferometry of optical VLBI, combineert licht van meerdere ruimtetelescopen om beelden scherp genoeg te maken om landmassa's op verre werelden te zien. Een telescoopnetwerk dat werkt als een reusachtige lens. Het idee komt van natuurkundige Paul Stankus, die in 2026 een NASA Innovative Advanced Concepts (NIAC) Phase I-beurs won om het te ontwikkelen. Optical VLBI zou twee of meer kleine ruimtetelescopen gebruiken die in precieze formatie vliegen. Door hun lichtsignalen te koppelen, bootst het systeem een enkele telescoop na van honderden kilometers breed. Dat soort oplossend vermogen zou oppervlaktekenmerken op exoplaneten kunnen onthullen, waaronder continenten, oceanen en wolkenpatronen. Huidige exoplaneetbeeldvorming kan een planeet nauwelijks als een stipje licht detecteren. Zelfs de krachtigste telescopen kunnen geen oppervlaktedetails onderscheiden. Stankus en zijn team aan de Universiteit van Arizona denken dat optical VLBI dat kan veranderen. Het concept bouwt voort op radio VLBI, een techniek die op aarde al wordt gebruikt om zwarte gaten in beeld te brengen door radiotelescopen over de hele wereld te koppelen. Optical VLBI zou hetzelfde doen, maar met zichtbaar licht, wat veel moeilijker te coördineren is. Waarom lokale wetenschappers en ingenieurs het belangrijk vinden. Het project is gevestigd in de Verenigde Staten, waar NASA via NIAC vroegtijdig onderzoek financiert. Het programma ondersteunt risicovolle, veelbelovende ideeën die ruimteverkenning kunnen transformeren. Voor onderzoekers biedt optical VLBI een manier om een fundamentele vraag te beantwoorden: hebben andere planeten continenten zoals de aarde? Het antwoord zou kunnen veranderen hoe wetenschappers denken over planeetvorming en de mogelijkheid van leven elders. Stankus en zijn medewerkers besteden de komende negen maanden aan het bestuderen van de haalbaarheid van het concept. Ze moeten grote technische uitdagingen oplossen, waaronder het binnen nanometers uitgelijnd houden van meerdere ruimtevaartuigen en het combineren van hun licht zonder signaalverlies. Als de Phase I-studie slaagt, kan het team een aanvraag indienen voor Phase II-financiering om te beginnen met hardwareontwikkeling. Een lange kans met enorme beloning. Optical VLBI voor exoplaneetbeeldvorming blijft een theoretisch concept. Nog nooit heeft iemand een ruimtegebaseerde optische interferometer van deze schaal gebouwd. Maar NASA heeft een geschiedenis van het omzetten van vergezochte ideeën in werkende missies. Als de technologie volwassen wordt, kan het de mensheid haar eerste blik geven op de geografie van buitenaardse werelden. Voor nu is het werk nog maar net begonnen.