Een verbluffende fossielvondst toont aan dat oude bijen de lege tandkassen van zoogdierbotten gebruikten als kleine nesten, nadat uilen de botten 20.000 jaar geleden over een grotvloer verspreidden. Het is het eerste bekende bewijs van bijen die in dierenbotten nestelen en onthult een verbazingwekkend creatieve overlevingsstrategie.
Een grot vol uilenresten werd een bijenkraamkamer
Het Caribische eiland Hispaniola, gedeeld door Haïti en de Dominicaanse Republiek, is bezaaid met duizenden kalksteengrotten. Een van die grotten, door paleobioloog Juan Almonte Milan geïdentificeerd als een rijke fossielafzetting, bevatte lagen overblijfselen van meer dan 50 soorten. Onderzoekers denken dat uilen er generaties lang leefden, mogelijk honderden of duizenden jaren. De uilen jaagden, keerden terug naar de grot en braakten pellets uit vol met botten van knaagdieren, luiaards, vogels, reptielen en andere dieren. Die verspreide botten werden uiteindelijk iets heel anders.
Gladde holtes in kaakbotten waren geen gewoon sediment
Lazaro Viñola López, een postdoctoraal onderzoeker bij het Field Museum in Chicago en hoofdauteur van de studie gepubliceerd in Royal Society Open Science, was zoogdierfossielen aan het schoonmaken uit de grot toen hij iets vreemds opmerkte. Verschillende kaakbotten hadden gladde, concave afzettingen in hun lege tandkassen. Die textuur kwam niet overeen met het natuurlijke sediment dat normaal zulke holtes vult. Verdere analyse bevestigde dat de afzettingen geen vuil waren. Het waren oude bijennesten.
Viñola López en zijn team verkenden de grot terwijl hij zijn PhD afrondde aan de University of Florida en het Florida Museum of Natural History. Hij beschreef de afdaling als ondiep, met een touw en rappel nodig. 's Nachts gloeiden vogelspinnenogen in het donker. Een tien meter lange ondergrondse tunnel leidde naar de fossiellagen, die gescheiden waren door carbonaatafzettingen uit oude regenperiodes. De botten omvatten knaagdieren, luiaards, vogels, reptielen, schildpadden en krokodillen die mogelijk in de grot waren gevallen.
Waarom lokale onderzoekers en paleontologen erom geven
Voor wetenschappers die het fossielenbestand van de Dominicaanse Republiek bestuderen, voegt deze ontdekking een nieuwe dimensie toe aan het begrijpen van hoe oude ecosystemen werkten. De grot was niet alleen een kerkhof. Het was een leefruimte voor uilen en, later, een kraamkamer voor bijen. De bijen veranderden weggegooide botten in beschermde kamers voor hun nakomelingen. Deze neststrategie was nog nooit eerder gedocumenteerd in het fossielenbestand. Het laat zien dat bijen, net als veel dieren, zich op verrassende manieren aanpasten aan beschikbare materialen.
De vondst benadrukt ook de waarde van grotten op Hispaniola als vensters op het prehistorische leven. Elke laag sediment en elk bot bevat aanwijzingen over hoe soorten met elkaar omgingen. De bijen bouwden hun nesten niet op de gebruikelijke plekken zoals holle bomen of ondergrondse holen. Ze gebruikten de botten die door roofdieren waren achtergelaten. Die keuze suggereert een niveau van vindingrijkheid dat onderzoekers pas beginnen te begrijpen.
Een stille verschuiving in hoe we oud insectengedrag zien
Deze ontdekking herschrijft het verhaal van bijen niet volledig, maar voegt een nieuw hoofdstuk toe. Het fossielenbestand van insectennestgedrag is schaars. Het vinden van bewijs dat bijen zoogdierbotten gebruikten opent vragen over welke andere materialen oude insecten mogelijk hebben gebruikt. De grot op Hispaniola bewaarde een moment van ecologische improvisatie. Een bij, 20.000 jaar geleden, vond een tandkas en veranderde die in een wieg. Die kleine daad liet een spoor achter dat wetenschappers nog steeds aan het ontdekken zijn.
