Ethiopische nationale parken en natuurreservaten, lang geprezen als wereldwijde natuurbeschermingssuccessen, ondermijnen mogelijk stilletjes het welzijn van de mensen die er het dichtst bij wonen. Een nieuwe studie gepubliceerd in juni 2026 heeft aangetoond dat huishoudens in de buurt van beschermde gebieden in Ethiopië een lager welzijn rapporteren dan degenen die verder weg wonen. Deze bevinding daagt een kernaanname van moderne natuurbescherming uit: dat het beschermen van de natuur en het ondersteunen van lokale gemeenschappen hand in hand kunnen gaan.
Beschermd land, onbeschermde mensen
Het onderzoek, geleid door wetenschappers van de Universiteit van Kopenhagen en het Ethiopische Instituut voor Biodiversiteit, analyseerde enquêtegegevens van meer dan 3.000 huishoudens in heel Ethiopië. Het team vergeleek gemeenschappen die binnen 10 kilometer van een beschermd gebied wonen met degenen die 10 tot 50 kilometer verderop wonen. Ze maten welzijn met behulp van een samengestelde index die voedselzekerheid, inkomen, gezondheid en subjectief geluk omvatte. In bijna elke categorie scoorden huishoudens in de buurt van beschermde gebieden lager. Het patroon gold voor verschillende soorten beschermde gebieden, waaronder nationale parken, natuurreservaten en bossanctuaria.
Waarom lokale gezinnen de prijs betalen
Ethiopië heeft zijn netwerk van beschermde gebieden de afgelopen twintig jaar dramatisch uitgebreid, nu meer dan 14 procent van het landoppervlak beslaand. Deze zones herbergen unieke wilde dieren, waaronder de Ethiopische wolf en de geladabaviaan, en trekken internationaal toerisme en donorfondsen aan. Maar voor de boeren en herders die aan de randen van deze parken wonen, zijn de kosten direct. Beperkingen op begrazing, brandhoutverzameling en landbouw verminderen het gezinsinkomen. Oogstschade door wilde dieren komt veel voor, en compensatieprogramma's zijn vaak traag of niet bestaand. De studie wees uit dat deze druk na verloop van tijd toeneemt, waardoor gezinnen minder opties en minder veerkracht tegen schokken zoals droogte hebben.
Een spanning in het hart van natuurbescherming
De bevindingen suggereren niet dat beschermde gebieden falen in hun milieumissie. Ethiopische parken hebben ontbossing helpen vertragen en bedreigde diersoorten beschermd. Maar de studie voegt zich bij een groeiend aantal bewijzen dat natuurbeschermingssucces en lokaal welzijn niet altijd samengaan. De onderzoekers merken op dat de negatieve effecten niet onvermijdelijk zijn. Ze wijzen op gevallen waarin door de gemeenschap beheerde reservaten of programma's die toerisme-inkomsten delen betere resultaten hebben opgeleverd voor zowel mensen als wilde dieren. De vraag, zeggen ze, is niet of we land moeten beschermen, maar hoe we dat kunnen doen zonder de mensen die in de buurt wonen achter te laten.
