Meer dan 90 procent van de wateren waar haaien en roggen in Azië afhankelijk van zijn, heeft geen enkele zinvolle bescherming. Een nieuwe studie gepubliceerd in juni 2026 laat zien dat de belangrijkste leefgebieden van deze oude vissen op het continent nog steeds bijna volledig openstaan voor visserij, ondanks decennia aan beschermingsbeloften.
Een continent van hotspots, een zee van mazen
Onderzoekers brachten 115 belangrijke haai- en roggengebieden, of ISRA's, in kaart in 13 Aziatische landen. Dit zijn plekken waar haaien eten, broeden en bevallen. De studie wees uit dat slechts 8 procent van deze locaties binnen volledig beschermde zeereservaten valt. De rest ligt in zones waar visserij is toegestaan, vaak met weinig regels. Zelfs als een hotspot overlapt met een beschermd gebied, is handhaving zwak. Veel van deze reservaten bestaan alleen op papier.
Waar het gevaar het grootst is
De studie richtte zich op Sri Lanka, India, Indonesië en de Filipijnen. Deze vier landen hebben de meeste haai- en roggenhotsports in de regio. In Sri Lanka bijvoorbeeld staan de wateren rond Baththalangunduwa bekend als een kritiek leefgebied voor de ernstig bedreigde vleugelkophamerhaai en bedreigde pijlstaartroggen. Lokale vissersgemeenschappen zijn afhankelijk van deze wateren voor hun levensonderhoud. Maar dezelfde wateren zijn ook waar deze dieren worden gevangen en gedood, vaak als bijvangst. Onderzoekers documenteerden een familie vleugelkophamerhaaien en een pijlstaartrog die in dit gebied in visnetten omkwamen.
Waarom lokale bevolking erom geeft
Voor kustgemeenschappen in heel Azië zijn haaien en roggen niet alleen verre wilde dieren. Ze maken deel uit van de gezondheid van de oceaan en zijn een bron van inkomsten. Veel vissers zijn afhankelijk van de handel in haaienvinnen en roggenkieuwplaten. Maar de studie laat zien dat overbevissing deze soorten richting instorting drijft. Lokale vissers in Sri Lanka melden dat ze elk jaar minder haaien zien. Het verlies van deze roofdieren kan het hele mariene ecosysteem destabiliseren, wat op zijn beurt de visbestanden beïnvloedt die mensen eten.
De auteurs van de studie stellen dat het simpelweg aanwijzen van een beschermd zeegebied niet genoeg is. Zonder echte handhaving en betrokkenheid van de gemeenschap slagen deze zones er niet in de achteruitgang te stoppen. Ze roepen op tot strengere nationale wetten en betere monitoring van visserijactiviteiten in hotspotwateren.
Dit onderzoek komt terwijl de wereldwijde aandacht voor oceaanbescherming groeit. Internationale doelen streven ernaar om 30 procent van de wereldzeeën te beschermen tegen 2030. Maar in Azië blijft de kloof tussen ambitie en realiteit groot. De wateren die haaien en roggen het hardst nodig hebben, zijn nog steeds de wateren waar ze het meest kwetsbaar zijn.
