De zaagvis, een rog met een lange, met tanden bezette snuit, wordt nu als functioneel uitgestorven beschouwd in Sri Lanka. Dat betekent dat zelfs als er nog een paar individuen in lokale wateren zwemmen, er niet genoeg zijn om een broedpopulatie te vormen. Maar onderzoekers hebben ontdekt dat niet alle hoop verloren is: een handvol toevluchtsoorden biedt mogelijk nog onderdak aan deze oeroude vissen.
Een stevige achteruitgang in Sri Lankaanse wateren
Wetenschappers uit Sri Lanka en internationale instellingen hebben tientallen jaren aan vangstgegevens, interviews met vissers en veldonderzoeken bekeken. Ze concludeerden dat de zaagvispopulaties in het land zijn ingestort. De grote zaagvis en de smalle zaagvis, beide ooit algemeen in estuaria en kustgebieden, zijn vrijwel verdwenen. De belangrijkste oorzaken: bijvangst in visnetten, verlies van leefgebied en de hoge waarde van hun zagen in de illegale handel in wilde dieren.
Waar zaagvissen nog een kans maken
De studie identificeerde een paar gebieden waar zaagvissen mogelijk nog voorkomen. Deze omvatten de Palkbaai, de Golf van Mannar en de lagunes aan de oostkust. Deze plekken bieden relatief intacte mangrovebossen en zeegrasvelden, die cruciale kraamkamers zijn voor jonge zaagvissen. Lokale vissers in deze gebieden meldden af en toe waarnemingen, wat onderzoekers een klein beetje bewijs geeft dat de soort niet helemaal verdwenen is.
Waarom lokale gemeenschappen opletten
Voor veel Sri Lankaanse vissersgemeenschappen waren zaagvissen ooit een vertrouwd onderdeel van de vangst. Hun achteruitgang is niet alleen een ecologisch verlies, maar ook een cultureel verlies. Vissers vertelden onderzoekers dat ze zelden nog zaagvissen zien, en sommige oudere vissers herinnerden zich dat de dieren vroeger vaker voorkwamen. De auteurs van de studie hopen dat door de overgebleven toevluchtsoorden aan te wijzen, beschermingsinspanningen daar kunnen worden geconcentreerd, zoals het promoten van veiliger vistuig en het beschermen van cruciale leefgebieden.
De functionele uitsterving van zaagvissen in Sri Lanka is een duidelijke herinnering aan hoe snel een soort uit de wateren van een heel land kan verdwijnen. Toch biedt de identificatie van een paar toevluchtsoorden een klein venster voor actie. Of die laatste overlevingsplekken behouden kunnen blijven, hangt af van wat er nu gebeurt in die specifieke baaien en lagunes.
