Hersenscans kunnen tekenen van de ziekte van Alzheimer meer dan zeven jaar vóór de eerste amyloïde plaques zichtbaar worden, aan het licht brengen, volgens een nieuwe studie uit Noorwegen. Onderzoekers van de Universiteit van Oslo volgden gezonde ouderen met herhaalde MRI-scans gedurende bijna twee decennia en vonden structurele veranderingen in de hersenen die voorafgaan aan de huidige vroegst detecteerbare marker van de ziekte.
Een terugblik van 20 jaar op de stille verschuivingen in de hersenen
Het team volgde cognitief normale individuen die gedurende bijna 20 jaar regelmatig MRI-scans ondergingen. Aan het einde van die periode hadden sommige deelnemers amyloïde plaques ontwikkeld, de plakkerige eiwitklonten die als een kenmerk van Alzheimer worden beschouwd en doorgaans met PET-scans worden opgespoord. De onderzoekers bekeken vervolgens de eerdere MRI-beelden van diezelfde mensen en vergeleken die met scans van deelnemers die nooit plaques ontwikkelden.
Wat ze vonden was een consistent patroon: structurele veranderingen in de hersenen verschenen jaren vóór het eerste plaquesignaal op een PET-scan zichtbaar werd. De studie, gepubliceerd in Nature Neuroscience, suggereert dat de huidige gouden standaard voor Alzheimer-beeldvorming mogelijk niet gevoelig genoeg is om de vroegste ziekteprocessen op te vangen.
Een mogelijk nieuw venster voor vroege detectie
James Michael Roe, de hoofdonderzoeker van de studie terwijl hij aan het centrum voor levensloopveranderingen in hersenen en cognitie van de universiteit werkte, zei dat de resultaten wijzen op ziektegerelateerde veranderingen die lang vóór de huidige meest gevoelige scans plaatsvinden. Hij merkte op dat dit nuttig zou kunnen zijn voor het volgen van de ziekte voordat symptomen optreden.
Anders Martin Fjell, hoogleraar en hoofd van het centrum, noemde de bevinding baanbrekend. Hij benadrukte dat de deelnemers goed functionerende ouderen waren en dat het unieke van de studie ligt in het onderzoeken van veranderingen in de hersenstructuur in de jaren vóór de eerste plaque verscheen.
De ontdekking betekent niet dat Alzheimer nu al eerder kan worden gediagnosticeerd, maar het opent de deur naar een nieuwe manier om de tijdlijn van de ziekte te begrijpen. Als structurele veranderingen jaren vóór plaquevorming optreden, moeten wetenschappers misschien heroverwegen wat als het vroegste stadium van Alzheimer geldt. Voorlopig biedt de bevinding een potentieel doelwit voor toekomstig onderzoek naar vroegere detectie en monitoring, hoewel er nog geen klinische test klaar is die alleen op dit werk is gebaseerd.
