In Madagaskar geeft een rups die bruine zijde spint lokale boeren een reden om het bos te laten staan. De Suraka-zijdevlinder, Antherina suraka, komt oorspronkelijk van het eiland en zijn rupsen produceren wilde zijde die geoogst kan worden zonder ze te doden. Dat simpele biologische feit is uitgegroeid tot een natuurbeschermingsstrategie die inkomen koppelt aan intacte bomen.
Een zijdeoogst waarbij de rups in leven blijft
Boeren in de regio Maroantsetra in het noordoosten van Madagaskar hebben een nieuwe methode geleerd. Ze kweken de rupsen op gastheerbomen in hun velden of in nabijgelegen bossen. Wanneer de rupsen hun cocons spinnen, verzamelen de boeren de zijde. Maar ze doen dit voorzichtig, zodat de pop erin levend blijft. De vlinder komt uiteindelijk tevoorschijn, paart en legt eitjes voor de volgende generatie. De zijde wordt vervolgens tot draad gesponnen en tot stof geweven.
De techniek is ontwikkeld door een organisatie genaamd CPALI, wat staat voor Conservation through Poverty Alleviation. De groep traint lokale boeren in wat zij de CPALI-methode noemen. Het doel is een product te creëren dat waarde heeft op de wereldmarkt terwijl het bosecosysteem intact blijft. De boeren verdienen geld met de zijde, wat hen een alternatief geeft voor het kappen van land voor rijst of andere gewassen.
Waarom lokale mensen om de rupsen geven
Voor de mensen van Maroantsetra is het bos niet alleen bomen. Het is de bron van hun levensonderhoud. Maar traditionele landbouw vereist vaak het kappen van bomen om gewassen te planten. Dat leidt tot ontbossing, wat de unieke wilde dieren van het eiland bedreigt. Madagaskar staat bekend om zijn lemuren en kameleons, maar zijn bossen verdwijnen snel.
Het zijderupsproject biedt een andere weg. Boeren hoeven geen bomen te kappen om de rupsen te kweken. De rupsen voeden zich met de bladeren van inheemse bomen, dus het gezond houden van die bomen is goed voor de zaken. Hoe meer bomen een boer heeft, hoe meer rupsen hij kan kweken. Hoe meer rupsen hij kweekt, hoe meer zijde hij kan verkopen. Die economische logica heeft het bos van een obstakel in een aanwinst veranderd.
Een model dat zich zou kunnen verspreiden
Het project is nog klein, maar het heeft de aandacht getrokken van natuurbeschermingsgroepen en textielkopers. De zijde zelf is ongewoon. Het is niet wit zoals de zijde van gedomesticeerde zijderupsen. Het is een natuurlijke bruine kleur en het heeft een gestructureerd, licht grof gevoel. Dat maakt het onderscheidend in de modewereld, waar er groeiende vraag is naar duurzame en ongebruikelijke materialen.
CPALI heeft ook samengewerkt met lokale ambachtslieden om producten zoals sjaals en tassen te ontwikkelen. Het doel is een markt op te bouwen die meer boeren kan ondersteunen. Als de markt groeit, zullen meer boeren een reden hebben om hun bossen te laten staan. De rupsen zijn geen oplossing voor alle natuurbeschermingsproblemen van Madagaskar. Maar ze zijn een herinnering dat de beste tool om een bos te redden soms iets is dat erin leeft.
