Iraanse meren verdwijnen zo snel dat satellietbeelden die maar maanden uit elkaar zijn genomen, kustlijnen laten zien die kilometers terugtrekken. Wat ooit open water was, is nu gebarsten aarde, zoutvlaktes en stof.
Een land dat blauw opraakt
Iran kampt al lang met watertekorten, maar de omvang van het huidige verlies is vanuit de ruimte zichtbaar. Satellietbeelden die door onderzoekers zijn geanalyseerd, tonen aan dat verschillende van de grootste meren van het land de afgelopen tien jaar dramatisch zijn gekrompen. Het Urmiameer, ooit een van de grootste zoutwatermeren in het Midden-Oosten, heeft meer dan 90 procent van zijn oppervlakte verloren. In het zuiden zijn de Hamoun-moerassen bijna woestijn geworden. De beelden komen uit een studie gepubliceerd door Iraanse milieuwetenschappers die veranderingen volgden met behulp van satellietgegevens van NASA en de Europese Ruimtevaartorganisatie.
De crisis concentreert zich in de centrale en oostelijke provincies van Iran, waar de landbouw sterk afhankelijk is van irrigatie. Lokale boeren vertelden verslaggevers dat ze hun putten hebben zien opdrogen en hun velden in stof hebben zien veranderen. De overheid heeft decennialang dammen gebouwd en rivieren omgeleid, maar die oplossingen hebben alleen de watertoevoer naar natuurlijke bekkens verminderd.
Oorlog, droogte en een kapot watersysteem
Drie factoren drijven de ineenstorting. Ten eerste is de regenval volgens het Iraanse meteorologische agentschap de afgelopen twintig jaar met ongeveer 20 procent gedaald. Ten tweede is de grondwaterwinning sinds de jaren negentig verdrievoudigd, waardoor watervoerende lagen zijn uitgeput. Ten derde heeft de aanhoudende oorlog tussen de VS en Israël overheidsmiddelen weggeleid van waterbeheer en milieuprogramma's. Het conflict heeft ook de waterinfrastructuur in sommige regio's beschadigd, hoewel het rapport geen exacte locaties vermeldt.
Lokale gemeenschappen voelen de gevolgen direct. In de stad Isfahan is de Zayandeh-rivier maandenlang drooggevallen. Inwoners hebben geprotesteerd om toegang tot drinkwater te eisen. In het dorp Gavkhuni, vlakbij het verdwijnende Gavkhouni-moeras, hebben families hun huizen verlaten omdat de lucht dik is van zout- en stofstormen.
Wat de satellietbeelden daadwerkelijk laten zien
Het meest opvallende beeld in de studie vergelijkt het Urmiameer in 2015 en 2025. Op de eerdere foto is het meer een diepblauwe uitgestrektheid. Op de latere is het een witte zoutvlek omringd door bruin. De Hamoun-moerassen, die op de grens met Afghanistan liggen, verschijnen in 2020 als een vage groene vlek en in 2025 als kale grond. De auteurs van de studie merken op dat het tempo van verlies sinds 2022 is versneld.
De Iraanse overheid heeft het probleem erkend en plannen aangekondigd om sommige meren te herstellen door het watergebruik in de landbouw te verminderen. Maar de satellietgegevens suggereren dat zonder een grote vermindering van het waterverbruik de meren zullen blijven krimpen. De beelden liegen niet. Ze tonen een land dat sneller water opraakt dan het zich kan aanpassen.
