Langs de noordkust van Iran verdwijnt de Kaspische Zee zo snel dat vissers zeggen dat ze het verlies in één seizoen kunnen meten. Havens die ooit bruisten van de boten liggen nu honderden meters van de waterrand. Het grootste binnenwater ter wereld trekt zich in realtime terug.
Een kustlijn die steeds verder wegtrekt
In de Iraanse haven Bandar Torkaman is de zee zo ver teruggetrokken dat vissersboten het water niet meer kunnen bereiken. Lokale bewoners vertelden DW dat de kustlijn de afgelopen jaren met enkele honderden meters is teruggelopen. Waar netten ooit in diep water werden geworpen, ligt nu droge, gebarsten grond. De verandering is niet geleidelijk. Het is zichtbaar van het ene visseizoen op het andere.
Iran ligt aan de zuidelijke rand van de Kaspische Zee. De zee grenst ook aan Rusland, Kazachstan, Turkmenistan en Azerbeidzjan. Maar voor Iraanse vissers is het verlies direct. Hun levensonderhoud hangt af van een watermassa die sneller krimpt dan iemand had verwacht.
Waarom het water verdwijnt
Wetenschappers wijzen op een combinatie van factoren. Stijgende luchttemperaturen verhogen de verdamping. Dammen in rivieren die de Kaspische Zee voeden, houden water tegen dat er ooit in stroomde. En minder regenval betekent minder aanvulling. Het resultaat is een gestage daling van het waterpeil die de afgelopen tien jaar is versneld.
Satellietgegevens tonen dat het oppervlak van de Kaspische Zee krimpt. De daling is niet overal langs de kust gelijk, maar de ondiepe noordelijke en oostelijke randen worden het hardst getroffen. In Iran zorgt de zacht glooiende zeebodem ervoor dat zelfs een kleine daling van het waterpeil de kustlijn ver landinwaarts duwt.
Een visserij die zonder zee komt te zitten
Voor de mensen van Bandar Torkaman is de crisis geen toekomstvoorspelling. Het gebeurt nu. Visboten liggen stil. Docks liggen gestrand. De vangst is sterk gedaald. Sommige vissers hebben het vak helemaal opgegeven. Anderen proberen het terugtrekkende water te volgen en lanceren boten van geïmproviseerde stranden ver van de oude haven.
De lokale economie draait om de zee. Als het water verdwijnt, verdwijnen ook de banen. Markten die ooit verse steur en kaviaar verkochten, bieden nu minder. De Kaspische Zee is beroemd om zijn belugasteur, die de meest gewaardeerde kaviaar ter wereld produceert. Maar naarmate de zee krimpt, krimpt ook het leefgebied van de vis.
Wat gebeurt er als een zee verdwijnt
De Kaspische Zee is geen oceaan. Het heeft geen uitstroom. Het is volledig afhankelijk van rivierinstroom en regenval om zijn peil te handhaven. Wanneer die bronnen opdrogen, heeft de zee geen manier om te herstellen. Wetenschappers waarschuwen dat de trend nog tientallen jaren kan aanhouden.
Voor nu kijken de mensen aan de Iraanse kust van de Kaspische Zee naar het terugtrekkende water. Ze passen hun netten aan, verplaatsen hun boten en hopen dat de zee stopt met wegtrekken. Maar de kustlijn blijft bewegen, en er is geen teken dat het stopt.
