De Roze Planeet heeft een geheim. Zijn luchten zitten vol zoutwolken, een kenmerk dat nog nooit eerder direct is bevestigd op een koud planetair object. Astronomen die de James Webb Ruimtetelescoop gebruikten, hebben eindelijk het mysterie van GJ 504 b opgelost, een zwakke roze wereld op 57 lichtjaar van de aarde die wetenschappers al meer dan tien jaar voor raadsels stelt.
Een koude wereld met een kleurrijke waas
GJ 504 b werd voor het eerst gespot in 2013 in een baan rond een zonachtige ster. Het is een van de koudste planetaire massa metgezellen die ooit direct zijn afgebeeld. Met een massa van ongeveer 25 keer die van Jupiter bevindt het zich op de vage grens tussen reuzenplaneten en bruine dwergen. Astronomen noemen het een planetaire massa metgezel omdat ze niet zeker weten of het echt een planeet is. De lage temperatuur, tussen de 2,5 miljard en 4 miljard jaar oud, geeft het een kenmerkende roze tint die de bijnaam Roze Planeet opleverde.
Zoute luchten en exotische chemie
Northwestern University postdoctoraal medewerker Aneesh Baburaj leidde de studie die op 18 juni werd gepubliceerd in het Astronomical Journal. Met JWST detecteerde zijn team waterdamp, methaan, koolstofdioxide, ammoniak en iets onverwachts: zoutwolken. Dit is het eerste directe bewijs dat zoutwolken kunnen bestaan in de atmosfeer van een koud planetair object, waarmee een voorspelling wordt bevestigd die wetenschappers meer dan 15 jaar geleden deden. Het object was zo zwak dat grondgebonden telescopen het licht niet konden analyseren. JWST was het perfecte instrument om eindelijk een duidelijk spectrum te krijgen.
Lokale astronomen van Northwestern en het Space Telescope Science Institute, waaronder Marshall Perrin die het observatieprogramma ontwierp, waren er diep bij betrokken. De Roze Planeet had vervolgwaarnemingen aangetrokken van teams over de hele wereld, maar niemand kon tot nu toe zijn geheimen ontrafelen. De bevindingen benadrukken JWST's vermogen om extreem koude en zwakke werelden te bestuderen die buiten het bereik van grondgebonden observatoria liggen.
Deze ontdekking lost niet alleen een tien jaar oude puzzel op. Het opent een nieuw venster naar de chemie van koude werelden en laat zien dat zoutwolken, ooit alleen theoretisch, echt zijn.
