De Britse koninginnenpage vliegt al veel langer zijn eigen koers dan iemand besefte. Een nieuw genetisch onderzoek onthult dat de populatie in het Verenigd Koninkrijk zo'n 130.000 jaar geleden afsplitste van zijn Europese neven, waardoor het een aparte ondersoort is die in isolatie evolueerde.
Een vlinder die zijn eigen weg ging
Wetenschappers van de Universiteit van Cambridge analyseerden het DNA van koninginnenpages uit heel Europa en vergeleken dat met exemplaren verzameld in de Norfolk Broads, de enige plek in Groot-Brittannië waar de soort nog overleeft. De resultaten toonden aan dat de Britse populatie genetisch al gescheiden was sinds voor de laatste ijstijd. Tijdens die ijzige periode trokken de vlinders zich waarschijnlijk terug naar zuidelijke toevluchtsoorden, maar toen het ijs wegtrok, koloniseerden ze opnieuw Groot-Brittannië terwijl hun continentale verwanten op het vasteland bleven. De twee groepen hebben zich nooit meer vermengd.
Waarom de Norfolk Broads ertoe doen
De koninginnenpage is de grootste inheemse vlinder van Groot-Brittannië, met een vleugelspanwijdte van wel acht centimeter. De rupsen eten uitsluitend melkpeterselie, een plant die alleen groeit in de venen en moerassen van Oost-Engeland. Al tientallen jaren werken natuurbeschermers aan de bescherming van het leefgebied van de vlinder in de Norfolk Broads, een netwerk van rivieren en wetlands. De nieuwe ontdekking geeft hen een sterker argument: als de Britse koninginnenpage een unieke ondersoort is, zou het verlies ervan het uitsterven van een hele evolutionaire lijn betekenen, niet alleen van een lokale populatie.
Lokale boeren en landeigenaren in Norfolk hebben meegewerkt aan het herstel van wetlandhabitats en het planten van melkpeterselie. De hoofdauteur van het onderzoek zei dat het genetische bewijs bevestigt dat het behoud van de Britse koninginnenpage niet alleen gaat om het beschermen van een mooi insect, maar om het veiligstellen van een stuk evolutionaire geschiedenis dat niet kan worden vervangen.
Wat het onderzoek daadwerkelijk vond
Het onderzoek, gepubliceerd in het tijdschrift Molecular Ecology, gebruikte genoomsequencing om moderne Britse koninginnenpages te vergelijken met museumexemplaren die meer dan een eeuw geleden zijn verzameld. De onderzoekers keken ook naar vlinders uit Frankrijk, Italië, Duitsland en Griekenland. Ze ontdekten dat de Britse populatie nauwer verwant is aan oude koninginnenpages van de Balkan dan aan de dichtstbijzijnde buren in Frankrijk. Dit suggereert dat na de ijstijd de Britse populatie werd gesticht door vlinders die een andere migratieroute namen, mogelijk via een nu verzonken landbrug in de Noordzee.
De genetische verschillen zijn klein maar consistent. De Britse koninginnenpage heeft subtiele variaties in vleugelpatroon en kleur, en de rupsen ontwikkelen zich iets sneller, een aanpassing aan de kortere Britse zomer. Het onderzoek bevestigt dat deze eigenschappen niet alleen omgevingsgrillen zijn, maar in het DNA van de vlinder zijn vastgelegd.
Een stille herinnering aan diepe tijd
De ontdekking dat een vlinder die boven een Engels moeras fladdert een 130.000 jaar oude genetische erfenis met zich meedraagt, is een herinnering dat evolutie altijd plaatsvindt, zelfs op plekken die er gewoon uitzien. De Britse koninginnenpage had geen bergketen of oceaan nodig om apart te worden. Het had alleen tijd nodig, isolatie en een stuk wetland dat nooit helemaal opdroogde.
