Landbouw, niet houtkap of mijnbouw, is nu de grootste reden dat tropische veengebieden verdwijnen in Indonesië, Peru en de Democratische Republiek Congo. Een nieuwe studie gepubliceerd in Nature Communications laat zien dat landbouw verantwoordelijk was voor meer dan de helft van al het verlies aan tropisch veenland in die drie landen tussen 2015 en 2023.
Veengebieden worden gekapt voor gewassen en plantages
Onderzoekers analyseerden satellietgegevens en landgebruiksgegevens uit de drie landen, die samen het grootste deel van 's werelds tropische veengebieden bevatten. In Indonesië werd het verlies vooral veroorzaakt door de uitbreiding van oliepalm- en pulpwoodplantages. In Peru waren kleinschalige landbouw en veeteelt de belangrijkste oorzaken. In de DRC leidden kleinschalige landbouw en het kappen van land voor zelfvoorzieningsgewassen tot de vernietiging.
Veengebieden zijn drassige ecosystemen die enorme hoeveelheden koolstof opslaan. Wanneer ze worden drooggelegd en verbrand voor landbouw, komt die koolstof vrij in de atmosfeer. De studie wees uit dat branden die worden gesticht om land vrij te maken, vooral grote kortetermijnuitstoot van broeikasgassen veroorzaken.
Waarom lokale gemeenschappen de gevolgen voelen
Voor mensen die in de buurt van deze veengebieden wonen, zijn de veranderingen niet abstract. In Indonesië zien boeren die afhankelijk zijn van veenbossen voor visserij en niet-houtproducten hun hulpbronnen krimpen. In Peru zijn veeboeren en kolonisten veengebieden ingetrokken die ooit te nat waren om te bewerken, hebben ze drooggelegd en branden veroorzaakt die soms uit de hand lopen. In de DRC zien gemeenschappen die afhankelijk zijn van veengebieden voor droogtewater en wild voedsel ze verdwijnen.
De hoofdauteur van de studie zei dat, hoewel het verlies van veengebieden in sommige delen van Indonesië is afgenomen door overheidsherstelwerkzaamheden, de algemene trend zorgwekkend blijft. De onderzoekers ontdekten dat de snelheid van veenverlies in de DRC en Peru de afgelopen jaren is versneld.
Tropische veengebieden beslaan slechts ongeveer 3 procent van het wereldwijde landoppervlak, maar bevatten ruwweg een derde van alle bodemkoolstof. Hun vernietiging stoot koolstofdioxide en methaan uit, twee krachtige broeikasgassen. De studie berekende geen exacte emissies, maar merkte op dat branden op drooggelegde veengebieden veel hogere uitstoot veroorzaken dan branden op minerale bodems.
Dit onderzoek voegt zich bij een groeiende hoeveelheid bewijs dat landbouwuitbreiding, niet industriële houtkap of mijnbouw, de grootste directe bedreiging vormt voor 's werelds meest koolstofdichte ecosystemen. Voor de mensen die in de frontlinie van die uitbreiding leven, betekent het verlies van veengebieden het verliezen van een landschap dat hen generaties lang in stand heeft gehouden.
