Meer dan 80 procent van de insectensoorten ter wereld leeft in de tropen, maar de natuurwetenschap negeert ze grotendeels. Een nieuw wereldwijd raamwerk van Monash University in Australië wil die blinde vlek verhelpen door lokale kennis, museumcollecties en zelfs social media-berichten samen te brengen.
De noord-zuidkloof in insectengegevens
Insecten zijn de meest diverse dieren op aarde, met schattingen variërend van 14 tot 30 miljoen soorten, waarvan de meeste nog niet gedocumenteerd zijn. Ze bestuiven meer dan 80 procent van de wilde planten en voeden 60 procent van de vogelsoorten. Maar de wetenschappelijke kennis die de bescherming stuurt, komt vooral uit gematigde streken, die slechts ongeveer 20 procent van de insectendiversiteit herbergen.
Dr. Shawan Chowdhury, die het Global Change Ecology Lab leidt aan de School of Biological Sciences van Monash University, zegt dat deze onbalans gevaarlijk is. Beschermingsprogramma's riskeren juist die plekken te missen waar de meeste insecten daadwerkelijk leven. De studie, gepubliceerd in BioScience, bracht tropische ecologie-experts van over de hele wereld samen.
Vier barrières en een breder net
De onderzoekers identificeerden vier grote problemen: slechte zichtbaarheid van bestaand onderzoek, ernstige datalacunes, zwakke wetenschappelijke infrastructuur en te weinig beschermingsactie. Om deze te overwinnen, raden ze aan om een veel breder scala aan informatiebronnen te gebruiken.
Dat omvat regionale en niet-Engelstalige publicaties, museumcollecties, lokale expertise, burgerwetenschap en observaties die op social media worden gedeeld. Het idee is om kennis aan te boren die al bestaat maar niet in wereldwijde beschermingsdatabases terechtkomt.
Lokale mensen in tropische landen kennen hun insecten vaak goed, maar hun observaties halen zelden internationale studies. Burgerwetenschapsplatforms en social media kunnen helpen die kloof te overbruggen en bieden goedkope manieren om soorten en populatieveranderingen te volgen.
Het raamwerk roept ook op tot betere infrastructuur in tropische regio's, waar wetenschappers vaak gebrek hebben aan financiering, apparatuur of trainingsmogelijkheden. Zonder die ondersteuning zal zelfs de beste data niet leiden tot bescherming op de grond.
Waarom dit belangrijk is voor wereldwijde voeding en ecosystemen
Insecten zijn fundamenteel voor functionerende ecosystemen en voedselproductie. Ze recyclen voedingsstoffen, ondersteunen voedselwebben en vormen de basis van landbouw. Toch blijven ze sterk ondervertegenwoordigd in biodiversiteitsmonitoring, beschermde gebieden en beschermingsbeleid.
Voor mensen die in de tropen wonen is dit geen abstract probleem. Hun gewassen zijn afhankelijk van insectenbestuivers en hun natuurlijke landschappen vertrouwen op insecten om afval af te breken en andere dieren te voeden. Wanneer beschermingsplannen insecten negeren, riskeren ze hele ecosystemen te laten falen.
Het raamwerk van het Monash-team biedt een praktische weg vooruit. Door formele wetenschap te combineren met lokale en digitale kennis kunnen beschermingsinspanningen eindelijk de plekken bestrijken waar de meeste insectensoorten daadwerkelijk leven. De vraag is nu of overheden en onderzoeksinstellingen deze bredere aanpak zullen overnemen voordat meer soorten onopgemerkt verdwijnen.
