Jarenlang werden vleermuizen aangewezen als het natuurlijke reservoir voor het ebolavirus. Maar een wetenschapper die in Oeganda werkt, zegt nu dat het bewijs verre van overtuigend is en dat angst voor vleermuizen mogelijk meer schade aanricht dan het virus zelf.
De zaak tegen vleermuizen is niet waterdicht
Dr. Brian Amman, een wildlifebioloog bij de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention, heeft jarenlang vleermuizen bestudeerd in Oeganda. Hij vertelde aan Mongabay dat geen enkele studie ooit definitief heeft bewezen dat vleermuizen ebola direct op mensen overdragen. Het verband is gebaseerd op indirect bewijs: onderzoekers hebben antilichamen en fragmenten van viraal RNA gevonden in sommige vleermuissoorten, maar nooit een levend, besmettelijk ebolavirus. Amman stelt dat andere dieren, of zelfs omgevingsbronnen, een rol kunnen spelen bij spillover-gebeurtenissen.
Waarom lokale gemeenschappen in de knel zitten
In Oeganda worden vleermuizen vaak met argwaan bekeken na uitbraken van ebola en andere ziekten. Sommige gemeenschappen hebben vleermuisverblijven vernield of vleermuizen gedood uit angst. Dat is een probleem, zegt Amman, omdat vleermuizen essentiële ecosysteemdiensten leveren. Ze bestuiven planten, verspreiden zaden en houden insectenpopulaties onder controle. Het verliezen van vleermuizen kan de lokale landbouw en biodiversiteit schaden. De wetenschapper benadrukte dat de oplossing om toekomstige uitbraken te voorkomen niet is om vleermuizen uit te roeien, maar om de complexe ecologie van het virus te begrijpen.
Een oproep tot wetenschap in plaats van paniek
Amman en zijn collega's pleiten voor meer onderzoek, niet voor meer afschot. Ze willen bestuderen hoe het virus door vleermuispopulaties beweegt en welke omstandigheden tot spillover kunnen leiden. Ze benadrukken ook het belang van voorlichting aan gemeenschappen over veilig samenleven. In Oeganda, waar vleermuizen in grotten en gebouwen bij menselijke nederzettingen leven, kunnen eenvoudige maatregelen zoals het vermijden van direct contact met vleermuisuitwerpselen of urine het risico verkleinen zonder de dieren te doden.
De boodschap van de wetenschapper is duidelijk: angst is geen volksgezondheidsstrategie. Het echte werk ligt in het begrijpen van de natuurlijke wereld, niet in het de schuld geven.
