Oost-Antarctica zag tussen 2021 en 2023 een recordgroei van 695 miljard ton ijs, een plotselinge ommekeer in de langdurige smelttrend van het continent. De oorzaak was volgens onderzoekers niet lokale kou, maar een gebied met ongewoon warm water in de tropische oceaan duizenden kilometers verderop.
Een tropische zet die de planeet doorkruiste
Wetenschappers onder leiding van het Institute of Oceanology van de Chinese Academie van Wetenschappen publiceerden de bevinding op 19 augustus in Nature. Ze gebruikten zwaartekrachtsatellietgegevens, ijskernrecords en atmosferische simulaties om de extra sneeuw terug te voeren naar de bron.
De tropische warme plas, waar de westelijke Stille Oceaan de oostelijke Indische Oceaan ontmoet, bleef in die jaren ongewoon heet. Die warmte zette een Rossby-golftrein in gang, een keten van atmosferische golven die weersignalen over grote afstanden kunnen vervoeren. De golven bereikten de hoge zuidelijke breedtegraden en hielpen de luchtcirculatie rond Antarctica te reorganiseren.
Sneeuwlevering via atmosferische rivieren
De verschuivende circulatie creëerde een drukpatroon met lage druk ten zuiden van Australië en hoge druk langs de Oost-Antarctische kust. Die opstelling stuurde vocht uit de Indische Oceaan op middenbreedte naar het continent via atmosferische rivieren, smalle banden van waterdamp die intense sneeuwval kunnen veroorzaken.
IJskernen bevestigden dat de sneeuw op de grond bleef liggen. De toename was de grootste ooit geregistreerd door de GRACE-satellietmissies, die al twintig jaar de Antarctische ijsveranderingen volgen.
Een tijdelijke pauze in een langere achteruitgang
Antarctica heeft in de afgelopen twintig jaar gemiddeld ongeveer 140,5 miljard ton ijs per jaar verloren. De ijswinst van 695 miljard ton vertraagde dat totale verlies tijdelijk, maar keerde de langetermijnbijdrage van het continent aan de zeespiegelstijging niet om.
Voor lokale onderzoekers en glaciologen was de gebeurtenis een treffend voorbeeld van hoe verre klimaatsignalen het Antarctische weer kunnen hervormen. De studie benadrukt de rol van tropische oceaantemperaturen bij het aandrijven van Antarctische sneeuwval, een factor die de projecties van toekomstig ijsverlies en zeespiegelstijging complexer maakt.
De episode laat ook zien hoe natuurlijke variabiliteit door de mens veroorzaakte veranderingen tijdelijk kan maskeren of versterken. Het begrijpen van deze verbanden is essentieel om te voorspellen hoe Antarctica zal reageren naarmate de planeet blijft opwarmen.
