Op bepaalde nachten in Japan verspreidt een zwakke rode gloed zich laag over de horizon. Het ziet eruit als een vage karmozijnrode waas, gemakkelijk over het hoofd te zien. Maar dat zachte licht komt van geladen zonnedeeltjes die botsen met zuurstofatomen honderden kilometers boven de aarde, en nieuw onderzoek laat zien dat het veel dieper de ruimte in reikt dan iemand had verwacht.
Rode gloed die boven het gewone uittorent
Een team van de Hokkaido Universiteit en het Okinawa Instituut voor Wetenschap en Technologie bestudeerde vijf rode aurora's die in Hokkaido werden waargenomen tussen juni 2024 en maart 2025. Deze aurora's strekten zich ongeveer 500 tot 800 kilometer boven het aardoppervlak uit. Dat is veel hoger dan typische aurora's, die zich vormen op hoogtes van 200 tot 400 kilometer. De bevindingen werden gepubliceerd in het Journal of Space Weather and Space Climate.
Hoofdauteur Tomohiro M. Nakayama zei verrast te zijn zulke hoge aurora's te zien tijdens stormen die volgens standaardmetingen als matig intens werden geclassificeerd. De rode gloed verscheen zelfs toen ruimteweerindices suggereerden dat de zonneactiviteit niet extreem was.
Wat de aurora's zo hoog deed klimmen
Onderzoekers denken dat dichte stromen zonnewind de magnetosfeer van de aarde zo sterk samendrukten dat de bovenste atmosfeer opwarmde en naar boven uitzette. Die uitzetting duwde de regio waar rode aurora's ontstaan naar veel hogere hoogtes. Tegelijkertijd kan de beweging van geladen deeltjes de ware intensiteit van de stormen hebben gemaskeerd, waardoor ze zwakker leken volgens traditionele ruimteweermetingen.
Het team combineerde satellietwaarnemingen met foto's gemaakt door burgerwetenschappers in heel Japan. Door de hoeken van de aurora's in die beelden te bestuderen en ze langs de magnetische veldlijnen van de aarde in kaart te brengen, reconstrueerden ze de werkelijke hoogte van de gloeiende vertoningen.
Waarom dit belangrijk is voor satellieten en ruimteweer
Als matig intense stormen aurora's kunnen produceren op 800 kilometer, dan zijn die stormen mogelijk sterker dan conventionele indices aangeven. Dat heeft gevolgen voor satellieten die om de aarde draaien. Veel satellieten opereren in het gebied tussen 400 en 800 kilometer, waar deze rode aurora's nu verschijnen. Sterkere verborgen zonneactiviteit kan invloed hebben op satellietelektronica, communicatie en omloopbanen.
De ontdekking suggereert dat wetenschappers mogelijk moeten heroverwegen hoe ze de kracht van ruimtestormen meten. Wat er vanaf de grond gematigd uitziet, kan iets krachtigers erboven verbergen.
