In Australië voert een mannelijke roodrugspin tijdens de paring een salto uit die zijn achterlijf recht voor de bek van het vrouwtje plaatst. Het is een beweging die vaak eindigt met het levend opeten door het vrouwtje. Onderzoekers wisten al langer van deze zelfopofferende flip, maar een nieuwe studie stelt een diepere vraag: waarom zou een dier evolueren om zijn eigen dood uit te nodigen?
Het antwoord, zo suggereren wetenschappers nu, kan verband houden met het reproductieve succes van het mannetje. Door de salto te maken vergroot hij zijn kansen om meer eitjes te bevruchten, zelfs als hij niet overleeft om ze te zien uitkomen.
Een dodelijke flip die het vaderschap vergroot
De roodrugspin, een nauwe verwant van de zwarte weduwe, komt in heel Australië voor. Tijdens de paring klimt het mannetje op de onderkant van het vrouwtje en brengt een van zijn twee palpen, de organen waarmee sperma wordt overgedragen, in. Daarna flipt hij achterover en landt met zijn lichaam tegen haar monddelen.
In veel gevallen begint het vrouwtje hem te consumeren terwijl de paring nog gaande is. Maar het mannetje probeert niet te ontsnappen. In plaats daarvan blijft hij op zijn plek en blijft paren terwijl hij wordt opgegeten. De studie vond dat mannetjes die de salto uitvoerden meer eitjes bevruchtten dan degenen die dat niet deden. De handeling lijkt een afweging: een korter leven voor een groter aantal nakomelingen.
Waarom lokale bewoners iets geven om het offer van een spin
Voor mensen in Australië zijn roodrugspinnen een bekende en vaak ongewenste aanwezigheid. Ze zijn een van de meest giftige spinnen van het land en hun webben worden vaak gevonden in schuurtjes, brievenbussen en tuinmeubilair. Beten kunnen pijnlijk zijn en in zeldzame gevallen gevaarlijk, hoewel antigif sinds de jaren vijftig beschikbaar is.
Maar het dramatische paringsgedrag van de spin heeft het tot een onderwerp van fascinatie gemaakt, los van zijn reputatie als plaag. Wetenschappers bestuderen roodrugspinnen al tientallen jaren, deels omdat hun voortplantingsgewoonten zo extreem zijn. Het nieuwe onderzoek voegt een nieuwe laag toe aan het verhaal, door te laten zien dat zelfs gedrag dat zelfmoordachtig lijkt een duidelijk evolutionair doel kan hebben.
De bevindingen van de studie suggereren niet dat het mannetje uit altruïsme of bewuste keuze handelt. De salto is waarschijnlijk een vast gedrag dat door natuurlijke selectie is gevormd. Mannetjes die flipten waren succesvoller in het doorgeven van hun genen, dus de eigenschap bleef bestaan. Het kannibalisme van het vrouwtje kan haar ondertussen voedingsstoffen geven die haar helpen meer eitjes te produceren, wat ook het genetische erfgoed van het mannetje ten goede komt.
Uiteindelijk is de salto van de roodrugspin een harde herinnering dat evolutie niet altijd overleving begunstigt. Soms begunstigt het voortplanting, zelfs ten koste van het individu. Voor een spin die maar een paar maanden leeft, kan het achterlaten van meer nakomelingen de enige overwinning zijn die telt.
