Een bos dat er weelderig uitziet maar functioneert als een spookstad wordt dier voor dier opnieuw bevolkt in Rio de Janeiro, Brazilië. Natuurbeschermers brengen inheemse soorten terug naar Nationaal Park Tijuca, een uitgestrekt stadsbos dat generaties geleden het grootste deel van zijn wilde dieren verloor. Het doel is niet alleen om individuele dieren terug te brengen, maar om de ecologische rollen die ze ooit speelden te herstellen.
Een bos vol bomen maar leeg aan wilde dieren
Nationaal Park Tijuca beslaat bijna 40 vierkante kilometer hergroeid Atlantisch Woud in Rio de Janeiro. Het werd in de 19e eeuw opnieuw aangeplant nadat koffieplantages de heuvels hadden kaalgekapt. Maar hoewel de bomen terugkwamen, deden de dieren dat niet. Grote zaadverspreiders, fruiteters en roofdieren waren verdwenen. Ecologen noemen dit een 'leeg bos'. De bomen stonden er, maar het levensweb dat een gezond ecosysteem in stand houdt, ontbrak.
Soort voor soort keren de dieren terug
Een groep genaamd Refauna leidt de inspanning sinds 2010. Ze begonnen met roodstuitagoeti's, kleine knaagdieren die zaden begraven en bomen helpen regenereren. Daarna kwamen bruine brulapen, die zaden door het bos verspreiden terwijl ze bewegen. Geelvoetschildpadden volgden, samen met blauw-gele ara's. Elke soort werd gekozen voor een specifieke taak in het bos. De agoeti's zijn bijvoorbeeld de enige dieren die de harde noten van bepaalde palmbomen kunnen openbreken. Zonder hen kunnen die palmen zich niet voortplanten.
Waarom omwonenden geven om een herwilderd park
Tijuca is geen afgelegen wildernis. Het ligt midden in een stad met meer dan zes miljoen inwoners. Bewoners wandelen over de paden, bezoeken de watervallen en ademen de lucht in. Maar decennialang voelde het bos stil. De terugkeer van brulapen, wiens geroep kilometers ver draagt, heeft dat veranderd. Omwonenden horen nu het bos ontwaken. Het park zorgt ook voor schoon water en koelere temperaturen voor de stad. Een functionerend bos doet meer dan er mooi uitzien. Het werkt.
Het project heeft te maken gehad met uitdagingen. Sommige geherintroduceerde dieren zijn gestorven door ziekte of aanrijdingen. Anderen hadden moeite om voldoende voedsel te vinden. Maar het team blijft bijsturen. Ze monitoren elk dier met radiohalsbanden en cameravallen. Ze planten fruitbomen om het dieet van vrijgelaten ara's aan te vullen. Het werk is langzaam en duur. Maar het alternatief, het bos leeg laten, betekent dat het langzaam achteruitgaat.
Herwildering van Tijuca laat zien dat het herstellen van een bos niet alleen gaat om het planten van bomen. Het gaat om het weer in elkaar zetten van de stukjes totdat het systeem op eigen kracht draait. Het park zal nooit worden wat het was voordat mensen arriveerden. Maar het kan er dichtbij komen. Een levend bos, niet alleen een groen bos.
