Decennialang probeerden natuurbeschermers elke sneeuwluipaard in de bergen van Centraal-Azië te tellen. Maar Rodney Jackson, een bioloog die de soort al meer dan 40 jaar bestudeert, zegt nu dat exacte aantallen veel minder belangrijk zijn dan het behouden van lokale gemeenschappen op het land.
Jackson richtte de Snow Leopard Conservancy op en heeft een groot deel van zijn carrière in Nepal en buurlanden doorgebracht. In een recent interview stelde hij dat de echte bedreiging voor sneeuwluipaarden niet stroperij of een gebrek aan data is. Het is de langzame verdwijning van de mensen die al eeuwen naast de katten leven.
Waarom herders belangrijker zijn dan aantallen
Sneeuwluipaarden leven in 12 landen, van Nepal tot Mongolië. Hun leefgebied is ruig, afgelegen en moeilijk te onderzoeken. Overheden en NGO's hebben miljoenen uitgegeven om te schatten hoeveel er nog zijn. Maar Jackson zegt dat die inspanningen vaak het punt missen.
Hij wijst erop dat sneeuwluipaarden nooit makkelijk te tellen zijn geweest. Ze zijn solitair, ongrijpbaar en doorkruisen enorme gebieden. Zelfs de beste cameravalstudies leveren ruwe schattingen op. Jackson gelooft dat focussen op populatieaantallen kan afleiden van het hardere werk om berggemeenschappen intact te houden.
Wanneer herders hun traditionele weiden verlaten, legde Jackson uit, verandert het landschap. Begrazing door vee maakt plaats voor struiken en bomen. Die verschuiving kan het aantal wilde prooien zoals blauwe schapen en steenbokken verminderen. Zonder genoeg wild voedsel kunnen sneeuwluipaarden zich richten op huisdieren, wat leidt tot conflicten en wraakdodingen.
De link tussen mensen en roofdieren
Jackson heeft dit patroon gezien in het hele verspreidingsgebied van de sneeuwluipaard. In Nepal werkte hij met gemeenschappen om roofdierbestendige omheiningen te bouwen en veeverzekeringsprogramma's op te zetten. Die inspanningen verminderden aanvallen op kuddes en het aantal luipaarden dat uit wraak werd gedood.
Hij benadrukte dat lokale mensen niet het probleem zijn. Ze zijn de oplossing. Wanneer herders op het land blijven en het goed beheren, profiteert het hele ecosysteem. Sneeuwluipaarden krijgen een stabiele voedselvoorziening. Wilde prooidieren blijven gezond. En de katten krijgen minder te maken met bedreigingen van buitenaf, zoals mijnbouw.
Jackson merkte ook op dat het tellen van sneeuwluipaarden duur is. Het geld dat aan één enkele telling wordt besteed, zou in plaats daarvan jaren aan gemeenschapsbehoud kunnen financieren. Hij riep op tot een verschuiving in prioriteiten: investeer eerst in mensen en laat de katten voor zichzelf zorgen.
Een stille crisis in de hoge bergen
De sneeuwluipaard staat als kwetsbaar op de Rode Lijst van de IUCN. Klimaatverandering, mijnbouw en infrastructuurprojecten vormen allemaal risico's. Maar Jackson waarschuwde dat het meest over het hoofd geziene gevaar het verlies van traditionele kennis en landgebruik is.
Jonge mensen in veel berggebieden trekken naar steden voor onderwijs en werk. Oudere herders gaan met pensioen zonder dat iemand hun plaats inneemt. Naarmate de menselijke bevolking dunner wordt, wordt het landschap minder gastvrij voor sneeuwluipaarden.
De boodschap van Jackson is simpel. Natuurbeschermingsgroepen moeten stoppen met obsessief bezig zijn met exacte aantallen en beginnen met het ondersteunen van de gemeenschappen die de bergen delen met sneeuwluipaarden. Als de herders vertrekken, blijven de katten misschien niet lang achter.
