Een 10 meter brede cirkelvormige raket, gevuld met zwart buskruit en met de hand rondgedraaid, denderde op 17 mei 2026 de lucht in boven Ban Kut Wa, Thailand. Het was de grootste raket in zijn soort tijdens het jaarlijkse Bun Bang Fai festival, een traditie die teruggaat tot voor de 9e eeuw en een regengod vraagt om het landbouwseizoen te starten.
Een pre-boeddhistisch ritueel dat eeuwen overleefde
Het Bun Bang Fai festival, ook wel het Raketfestival genoemd, vindt plaats in het noordoosten van Thailand en in Laos aan het begin van het regenseizoen. De praktijk begon als een pre-boeddhistisch vruchtbaarheidsritueel. De lokale bevolking gelooft dat de raketten de god Phaya Thaen een signaal geven om regen te brengen voor de rijstteelt. Het gebruik van zwart buskruit in de raketten komt waarschijnlijk uit China, en de traditie bestaat al meer dan 1.200 jaar.
Hoe de grootste raketten worden gebouwd en gelanceerd
In Ban Kut Wa, een dorp in de provincie Kalasin, zijn de raketten geen simpele buizen. Het zijn ronde gondelvormige constructies, bang fai talai genoemd, of vuurwerkdraaiwieken. Een centrale metalen kolom bevat zwart buskruit, met gaten geboord aan de onderkant om stuwkracht te genereren. Bamboe en hout vormen de ronde buitenkant. De raketten worden op lanceerstandaards met draaiende toppen geplaatst. Teams steken ze aan met gasbranders en draaien de raketten met de hand rond voordat ze loslaten. Het resultaat is een spiraalvormig rookspoor en een oscillerend gebrul terwijl de raket omhoog vliegt.
Raketten komen in verschillende grootteklassen: pan (1.000), muen (10.000), sen (100.000), lan (1.000.000), en de zeer grote sip lan (10.000.000) en yee sip lan (20.000.000) klassen. De grootste, met een diameter van 10 meter, worden meestal alleen gelanceerd in Phanom Phrai en Ban Kut Wa vanwege veiligheidsredenen. De raketten worden op schuine platforms gehesen en elektrisch ontstoken.
Een meerdaagse viering in kleine dorpen
Gedurende mei en juni houden dorpen en regionale steden hun eigen Bun Bang Fai festivals. De evenementen duren meerdere dagen en omvatten optochten, traditionele muziek en dansvoorstellingen. De laatste dag is gereserveerd voor het lanceren van raketten nabij open rijstvelden, weg van bewoonde gebieden. De moderne raketten zijn gemaakt van PVC-buizen, maar het doel blijft hetzelfde: Phaya Thaen aanroepen voor regen.
Voor de mensen in het noordoosten van Thailand is het festival niet alleen een spektakel. Het is een praktische en spirituele handeling die verbonden is met het begin van het landbouwseizoen. De raketten zijn een smeekbede om water, een verzoek gedaan met vuur en lawaai, en een traditie die rijken heeft overleefd.
