Diep onder de Stille Oceaan begon het vloeibare ijzer in het centrum van de aarde in 2010 plotseling oostwaarts te stromen, nadat het zo lang als wetenschappers hadden gemeten westwaarts bewoog. De omkering was onverwacht, onverklaard en trok de aandacht van onderzoekers die ESA-satellieten gebruikten om het magnetisch veld van de planeet te volgen.
Een 2.200 kilometer diep mysterie onder de equatoriale Stille Oceaan
De vloeibare buitenkern van de aarde bevindt zich ruwweg 2.200 kilometer onder het oppervlak. De beweging genereert het geomagnetisch veld dat de planeet beschermt tegen zonnestraling. Decennialang leidden wetenschappers uit magnetische metingen af dat dit vloeibare ijzer meestal westwaarts stroomde. Toen, in 2010, veranderde een breed gebied van ijzerrijke vloeistof onder de equatoriale Stille Oceaan van richting. Het begon in plaats daarvan sterk oostwaarts te bewegen. De verandering was dramatisch en sprak de lang gekoesterde aanname tegen dat het buitenkernsysteem relatief stabiel beweegt.
Satellieten volgden de verschuiving vanuit de ruimte
Een studie gepubliceerd in het Journal of Studies of Earth's Deep Interior analyseerde grondwaarnemingen en satellietgegevens van 1997 tot 2025. Onderzoekers gebruikten gegevens van ESA's Swarm- en CryoSat-missies, samen met Duitslands CHAMP-missie en de Ørsted-missie. De satellieten maten kleine veranderingen in het magnetisch veld, waardoor wetenschappers de stroming van gesmolten materiaal eronder in kaart konden brengen. De gegevens toonden aan dat de oostwaartse stroming sinds 2020 is verzwakt, maar de redenen voor de oorspronkelijke omkering blijven een mysterie.
Wat dit betekent voor het begrijpen van het diepe binnenste van de aarde
Hoofdauteur Frederik Dahl Madsen van de School of Geosciences van de Universiteit van Edinburgh zei dat de omkering nieuwe vragen oproept over het gedrag van het diepe binnenste van de aarde. Wetenschappers willen nu weten of de omkering een kortdurende fluctuatie is, onderdeel van een herhalende oscillatie, of een nieuw stabiel evenwicht voor de circulatie van de kern. De studie hint ook op mogelijke verbanden tussen de dynamiek van de buitenkern en veranderingen die dieper in de planeet plaatsvinden. De opkomst van de sterke oostwaartse stroming in de Stille Oceaan viel samen met een gedragsverandering in de binnenkern, zoals afgeleid uit geodesie en seismologie. Voortdurende monitoring zal essentieel zijn om te bepalen hoe de stroming zich in de komende jaren ontwikkelt.
